职责链模式通过将请求沿处理者链传递实现解耦,C++中以抽象Handler定义接口并用指针链接具体处理者,每个ConcreteHandler决定处理或转发请求,适用于日志、权限、审批等场景。

职责链模式(Chain of Responsibility Pattern)是一种行为设计模式,用于将请求的发送者和接收者解耦。在C++中,它让多个对象有机会处理同一个请求,这些对象被连成一条链,请求沿着链传递,直到某个对象处理它为止。这种模式常用于日志系统、权限校验、事件处理等场景。
核心思想与结构
职责链模式的关键是建立一个处理者的抽象基类,每个具体处理者都持有一个指向下一个处理者的指针。当一个请求到来时,当前处理者可以选择处理或转发给下一个。
主要角色:
- Handler(处理者):定义处理请求的接口,通常包含一个指向下一个处理者的指针。
- ConcreteHandler(具体处理者):实现处理逻辑,决定是处理请求还是传给下家。
基础实现代码
下面是一个简单的C++实现示例:
立即学习“C++免费学习笔记(深入)”;
#include#include // 抽象处理者 class Handler { protected: Handler* nextHandler; public: Handler() : nextHandler(nullptr) {} void setNext(Handler* handler) { nextHandler = handler; } virtual ~Handler() = default; // 处理请求,子类可重写 virtual void handleRequest(const std::string& request) { if (nextHandler) { nextHandler->handleRequest(request); } else { std::cout << "No handler can process: " << request << std::endl; } } }; // 具体处理者A class ConcreteHandlerA : public Handler { public: void handleRequest(const std::string& request) override { if (request == "A") { std::cout << "ConcreteHandlerA handled request: " << request << std::endl; } else { Handler::handleRequest(request); // 转发 } } }; // 具体处理者B class ConcreteHandlerB : public Handler { public: void handleRequest(const std::string& request) override { if (request == "B") { std::cout << "ConcreteHandlerB handled request: " << request << std::endl; } else { Handler::handleRequest(request); } } };
使用方式
构建链条并发送请求:
int main() {
ConcreteHandlerA handlerA;
ConcreteHandlerB handlerB;
// 构建链:A -> B
handlerA.setNext(&handlerB);
// 发送请求
handlerA.handleRequest("A"); // A处理
handlerA.handleRequest("B"); // A无法处理,转给B
handlerA.handleRequest("C"); // 都无法处理
return 0;
}输出结果:
ConcreteHandlerA handled request: A ConcreteHandlerB handled request: B No handler can process: C
优点与适用场景
职责链模式降低了请求发送者与接收者之间的耦合度。你可以在运行时动态地组合处理链,新增或调整处理顺序而无需修改现有代码。
典型应用场景包括:
- 审批流程(如请假申请逐级审批)
- 日志级别处理(DEBUG、INFO、ERROR分别由不同处理器处理)
- GUI事件传递(按钮未处理则交由父容器)
基本上就这些。通过继承和指针链接,C++能很自然地实现职责链模式,关键是控制好责任边界和链的完整性。










